شما اینجا هستید | 

درونگرایی در معماری ایرانی

195
1
0
درونگرایی در معماری ایرانی

 

یکی از باورهای مردم ایران زندگی شخصی و حرمت آن بوده که این امر به گونه ای معماری ایران را درون ‌گرا ساخته است. معماران ایرانی با سامان ‌دهی اندام ‌ های ساختمان در گرداگرد یک یا چند میان ‌سرا، ساختمان را از جهان بیرون جدا می ‌ کردند و تنها یک هشتی این دو را به هم پیوند می ‌ داد. درون گرایی مفهومی است که به صورت یک اصل در معماری ایران وجود داشته و با حضوری آشکار، به صورتهای متنوع، قابل درک و مشاهده است. اصولاً در ساماندهی اندام های گوناگون ساختمان به ویژه خانه های سنتی، باورهای مردم، بسیار کارساز بوده است. یکی از باورهای مردم ایران ارزش نهادن به زندگی شخصی و حُرمت آن و نیز عزت نفس ایرانیان بوده که این امر به گونه ای معماری ایران را درون گرا ساخته است.

 

در فرهنگ این نوع معماری، ارزش واقعی به جوهر و هسته باطنی آن داده شده است و پوسته ظاهری، صرفا پوششی مجازی است که از حقیقتی محافظت می کند و غنای درونی و سربسته آن تعیین کننده جوهر و هستی راستین بنا است و قابل قیاس با وجوهات و فضای بیرونی نیست فضای بیرونی نیست.

 

درونگرایی در معماری ایرانی

 

معماران ایرانی با ساماندهی اندامهای ساختمان در گرداگرد یک یا چند میانسرا، ساختمان را ازجهان بیرون جدا می کردند و تنها یک هشتی این دو را به هم پیوند می‌داد. خانه های درونگرا در اقلیم گرم و خشک، همچون بهشتی در دل کویر هستند، فضای درونگرا مانند آغوش گرم بسته است واز هر سو رو به درون دارد. سر در این خانه ها دارای دو سکو بود و درها دارای دو کوبه‌ی جدا ویژه‌ی مردان و زنان. دو دالان یکی از بخش بیرونی و دیگری از بخش اندرونی خانه به هشتی راه داشتند. اندرونی‌جایگاه زندگی خانواده بوده و ‌بیگانگان بدان راه نداشتند. 


بیرونی، ویژه‌ی مهمانان و بیگانگان بود که جداگانه پذیرایی می شدند و گاهی مهمانان در بالاخانه (اتاق روی هشتی) که به اندرونی نزدیک بود پذیرایی می شدند. بخش بیرونی، آذین‌های بیشتری نسبت به اندرونی داشت. معماران حتی در ساختمان‌های برونگرا مانند کوشک میان باغ ها، نیز درونگرایی را پاس می داشتند. کوشک ها ساختمانهایی برونگرا بودند که گرداگرد آنها باز بود و از هر سو به بیرون باز می شدند. بیشتر خانه های غربی یا شرق آسیا چنین هستند.

 

درونگرایی در معماری ایرانی

 

خانه های برونگرا در برخی سرزمینهای ایران نیز ساخته می شود. مانند کردستان، لرستان و شمال ایران، ولی در سرزمین های میانی و گرم و خشک ایران، خانه های درونگرا، پاسخ در خوری برای خشکی هوا، بادهای آزاردهنده، شن های روان و آفتاب تند هستند.

 

ویژگی معماری غیر قابل انکار آثار و ابنیه ای مانند خانه، مسجد، مدرسه، کاروانسرا حمام و غیره مربوط به خصوصیت درون گرایانه آن است که ریشه ای عمیق در مبانی و اصول اجتماعی –فلسفی این سرزمین دارد. با یک ارزیابی ساده می توان دریافت که در فرهنگ این نوع معماری، ارزش واقعی به جوهر و هسته باطنی آن داده شده است و پوسته ظاهری، صرفا پوششی مجازی است که از حقیقتی محافظت می کند و غنای درونی و سربسته آن تعیین کننده جوهر و هستی راستین بنا است و قابل قیاس با وجوهات و فضای بیرونی نیست.

 

درونگرایی در معماری ایرانی

 

درون گرایی در جستجوی حفظ حریم محیطی است که در آن شرایط کالبدی با پشتوانه تفکر، تعمق و عبادت به منظور رسیدن به اصل خویش و یافتن طمانینه‌ی خاطر و آرامش اصیل در درون، به نظمی موزون و متعالی رسیده است . به طور اعم و بر اساس تفکر شرقی و در سرزمینهای اسلامی؛ جوهر فضا در باطن است و حیاط درونی، به وجود آورنده اساس فضا است

 

به گزارش گروه خواندنی های مشرق، معماری ایران دارای ویژگی هایی است که در مقایسه با معماری کشورهای دیگر جهان ، از ارزشی خاص و ویژه برخوردار است. ویژگی هایی چون طرح مناسب ، محاسبات دقیق، فرم پوشش بیرونی، رعایت مسائل فنی و علمی در ساختمان، ایوان های رفیع، ستون های بلند و بالاخره تزئیناب گوناگون هر یک در عین سادگی معرف شکوه معماری ایران است. آنچه که به عنوان روح معماری ایرانی می شناسیم در منتهای مراتب در مسجد ایرانی ظهور یافته است. عناصر طراحی نیز در معماری ایرانی از قدمتی سه هزار ساله برخوردار است. این عناصر از تالار گوردخمه ها گرفته تا سقف چهارطاقی ها و چهارایوانی ها همواره در دوران های مختلف حضور داشته و تاثیر گذاری خود را در زندگی امروز نیز حفظ کرده اند.

 

درونگرایی در معماری ایرانی

 

معماری ایرانی و معماری اسلامی بر درون گرایی مسکن توجه دارد و برآن تاکید می گذارد. این انتخاب و گرایش در معماری اسلامی ایرانی، ریشه در اعتقادات ایرانی ها دارد. ایرانی ها خواستار فضایی آرام برای خانواده خود به دور از هیاهو و مزاحمت دیگران هستند. ما می توانیم از درون گرایی برداشت های مختلفی داشته باشیم. این واژه پیش از این که نوع نگرش در معماری باشد، آشکار کننده دیدگاه اخلاقی و عرفانی هر اقلیمی است. تودار بودن، گرایش به حالات و رفتارهای درونی و پرهیز از نشان دادن حالات و رفتارهای درونی و چرهیز ار نشان دادن آن حالات به صورت تظاهر ، بعضی از این مفاهیم هستند.

 

در بحث معمارانه، واژه درون گرایی به مزله نپرداختن به ظاهر است و در عوض، پرداختن هر چه بیشتر به درون انسان و فضاها معنا می یابد. تا آن جا که در کلیت معماری ایرانی می توان خانه هایی یافت که از نظر نمای بیرونی ساده و بی آلایش اند و برخلاف آن در درون عظمت و شکوه چشم نوازی دارند و از آرایه های فاخر و بسیار زیبا برخوردارند و درون گرایی مفهومی است که به صورت یک اصل در معماری ایران وجود داشته و با حضوری آشکار، به صورت های متنوع قابل درک و مشاهده است. اصولا در ساماندهی ابعاد گوناگون ساختمان، بویژه در خانه های سنتی، باورهای مردم دارای نقش کارساز و بسیار مهمی بوده است. یکی از باورهای مردم ایران ارزش نهادن به زندگی شخصی و حرمت آن و نیز عزت نفس ایرانیان بوده است که این امر به گونه ای معماری ایران را درون گرا ساخته است.

 

درونگرایی در معماری ایرانی

 

معماری ایران با ساماندهی اندام های ساختمان در گرداگرد یک یا چند میانسرا، ساختمان را از جهان بیرون جدا می کردند و تنها یک هشتی این دو را به هم پیوند می داد. خانه های درون گرا در اقلیم گرم و خشک ، همچون بهشتی در دل کویر هستند. فضای درون گرا همانند آغوشی گرم بسته از و از هر سو رو به درون دارد . در گذشته سردر این خانه ها دارای دو سکو بود و درها دارای دوکوبه جا بودند، یکی ویژه مردان و دیگری مخصوص زنان و دو دالان یکی از بخش بیرونی و دیگری از بخش اندرونی خانه، به هشتی راه داشتند. اندرونی جایگاه زندگی خانواده بود و بیگانگان بدان راهی نداشتند. بیرونی ویژه مهمانان و بیگانگان بود که جداگانه پذیرایی می شدند.

 

گاه در بعضی از مناطق، بخش بیرونی آذین های بیشتری نسبت ه اندرونی داشت. اما معماران باذوق ایرانی حتی در ساختمان های برون گرا مانند کوشک میان باغ ها ، باز عنصر درون گرایی را پاس  می داشتند. کوشک ها ساختمان هایی برون گرا بودند که گرداگرد آن ها بازد بود و از هر سو به بیرون باز می شدند. بیشتر خانه های غربی یا شرق آسیا نیز چنین هستند. امروزه بیش از هر زمان دیگری نیاز به شناخت عمیق و صحیح از معماری گذشته ایران زمین احساس می شود و به نظر می رسد این گم گستگی و فراموشی نسبت به معماری گذشته مسبب بخش عمده ای از مشکلاتی است که در معماری امروز دچار آنیم.

 

درونگرایی در معماری ایرانی