شما اینجا هستید | 

هنر کاشی کاری و تاریخچه آن در ایران

25
2
0
کاشی

هنر کاشی کاری و تاریخچه آن در ایران

 

هنر زیبای کاشیکاری و صنایع دستی از هنرهای دستی و قدیمی ایران است که زیباترین و قدیمی ترین آنها کاشی های فیروزه ای اصفهان است و کتیبه های تاریخی مناره های دوران سلجوقی با آنها تزیین شده است.
قرن هشتم هجری دورانی است که این هنر زیبا برای تزیین بناها کاربرد فراوان پیدا کرد و تا اواخر قرن دوازدهم هجری (انقراض صفویه) ادامه داشت.

کاشی کاری( یا همان آجر لعابی) مانند سفالگری از اصالت و قدمت زیادی برخوردار است؛ و می توان گفت اولین نمونه های کاشی کاری مربوط به هزاره دوم پیش از میلاد می باشد. اما در ایران قدمت کاشی کاری به ۲ یا ۳ قرن پیش از میلاد می رسد. اولین آثار کاشی کاری را در بناهای مربوط به هخامنشی و آشور می بینیم. اوج شکوفایی این هنر در ایران مربوط به دوره ی ظهور اسلام می شود.

 

کاشی کاری مَعقِلی­­­­­

 

از قدیمی ترین آثار کاشی کاری در ایران مربوط به گنبد مساجد مربوط به قرن هفت و هشت میلادی می باشد. در دوران آل بویه دو مسجد نایین و نی ریز با آجر کاری و کاشی کاری مزین شده اند.

 

هنر کاشی کاری

 

انواع کاشی کاری


1- کاشی معرق
2- کاشی کاری مَعقِلی
3- کاشی کاری مشبک
4- کاشی کاری هفت رنگ
5- کاشی مقرنس
 
۱- کاشی معرق


در کاشی کاری هنرمند معرق کار تکه های کوچک  کاشی از رنگ های گوناگون را که گاه به مساحتی حدود ۳ سانتیمتر می رسد، کنار هم بر سطح می چسباند و نتیجه آن تصویری موزاییکی با هارمونی زیبای رنگ ها به دست می آید. این هنر سابقه ای ۱۰۰۰ ساله دارد؛ و دوره سلجوقیان دوران شکوفایی و پیشرفت آن بود.

 

هنر کاشی کاری

 

۲- کاشی کاری مَعقِلی­­­­­


خط معقلی یا بنایی یکی از انواع خوشنویسی است که در آن خط کوفی به شکلی زاویه دار ترسیم می شود. کاشی کاری معقلی نیز از این قاعده پیروی می کند و در آن کاشی ها به گونه ای در کنار یکدیگر و به شکلی زاویه دار کنار هم قرار می گیرند تا کلمه و عباراتی را تشکیل به تصویر بکشند .

 

هنر کاشی کاری

 

3- کاشی کاری مشبک


لغت نامه دهخدا: ” مشبک کاری . [ م ُ ش َب ْ ب َ ] پنجره پنجره یا چشمه چشمه ساختن چیزی را. از هنرهای ظریف و دستی که بر چوب یا فلز نقش هایی مشبک پدید آورند. ”  همانگونه که از نامش پیداست، کاشی کاری مشبک گونه ای از کاشی کاری است که در آن کاشی به صورت شبکه شبکه در می آید؛ به گونه ای که نور از آن بتواند عبور کند.

 

هنر کاشی کاری

 

4- کاشی کاری هفت رنگ


در این نوع از کاشی کاری خشت های کاشی در اندازه های منتظم بر طبق سلیقه هنرمند کاشی کار و به اقتضای فضای مورد نظر کنار هم چیده می شوند و طرح مورد نظر اعم از نقاشی های سنتی- اسلامی و رسم الخط های هنری و مذهبی، بر روی آن ها با ذغال به عنوان طرح اولیه کشیده می شود و سپس با رنگ های مخصوص لعاب رنگ آمیزی و نقاشی تکمیل می شود و در نهایت به کوره می رود.

 

هنر کاشی کاری

 

۵- کاشی مقرنس


کلمه ی مقرنس اسم مفعول “قرنیز” است که از کلمه ی  یونانی کُرونیس به معنی «خمیده» گرفته شده است. مقرنس به چهار گونه انجام می شود:

مقرنس های جلو آمده

در نوع اول مقرنس روی پایه اصلی بنا مانند آجر و گِل پیاده می شود و مصالح اضافه کاربردی ندارد؛

مقرنس های روی هم قرار گرفته

در نوع دوم بعلاوه مصالح اصلی ساختمان از گچ و آهک اضافه نیز استفاده می شود؛ این مقرنس ها در دو تا پنج ردیف روی هم قرار می گیرند.

مقرنس های معلق

در نوع سوم مقرنس ها مانند قدیل های آهکی قارها از سقف آویزان می شوند

مقرنس های لانه زنبوری

همانگونه که از نام آن ها پیداست مانند لانه های زنبور کنار هم قرار می گیرند و به گونه ای شبیه مقرنس های معلق هستند.