شما اینجا هستید | 

نگاهی به حمام بیزانس یونان

38
0
0
نگاهی به حمام بیزانس یونان

 

 

درباره ي  خاستگاههاي نظري تکوين  حمامهاي جهان از منظر علوم طبيعي قديم علم طب تحقيقات اندکي وجود دارد.هرچند غالب متون طب دوربه ابعاد تعامل انسان و محيط براي سلامتي انسان پرداخته اند؛ اما نقش تعاليم اين متون در بازخواني خاستگاههاي نظري آفرينش معماري و سازماندهي محيط بررسي نشده است. استحمام و معماري حمام يکي از زمين ههاي ميان رشته اي پيوند طب و معماري هستند که بيشتر پزشکان قديم بخشي از آثار خود را به نقش آنها درسلامتي و درمان اختصاص داده اند. مسئله ي اين پژوهش، واکاوي مباني نظري حمامهاي جهان به گزارش متون طب دورهي  است. مقاله  حاضر به روش تفسير تاريخي تعاليم طب جسماني و روحاني اين متون را در تکوين ساختار معماري و مضامين نگارگري در حما مها بررسي میکند. یافته های اين پژوهش نشان میدهد  که حمام های  جهان  منطبق بر طبيعت بدن و نفس انسان و در نتيجه عالم  طبيعت هستند. اين تشابهات شامل انطباق مراتب بخشهای  حمام با مزاجهاي چهارگانه ي انساني و انطباق مضامين نقاشي گرمابه اي با نفوس سه گانه ای  انساني است. هدف از اين تشابهات ساختاري و محتوايي نيز ايجاد محيطي متناسب با طبيعت انسان براي حفظ اعتدال مزاج و سلامتي پايدار جسم و روان است.

 

 

 

نگاهی به حمام بیزانس یونان

 

 

 

حمام بيزانسي  حمامي است متعلق به دوران امپراتوري روم شرقي در شهر سالونيک واقع در يونان. اين بنا جزو ميراث جهاني يونسکو در يونان مي‌باشد. اين حمام يکي از حمام هاي تاريخي و قديمي کشور يونان مي باشد.حمام بيزانسي (لوترا) که قدمت آن شايد به اواخر قرن 12 يا اوايل قرن 13 برگردد، در تسالونيکي و نزديک کليساي تاکسيارکِس و يک آب انبار بيزانسي واقع شده است. اين بنا، يکي از 15 آثار تاريخي پالئوکريستي و بيزانسي تسالونيکي است که سال 1988 در فهرست ميراث جهاني يونسکو به ثبت رسيده است. حمام تازه مرمت‌شده‌ي تسالونيکي، نمونه کميابي از حمام‌هاي باقي‌مانده‌ي دوران بيزانس است و همچنين تاثير بيزانس بر حمام‌هاي عثماني را نشان مي‌دهد.موقعيت حمام بيزانسي در شهر تسالونيکي حمام بيزانسي در آناپوليس تسالونيکي و در مرکز يک بلوک کوچک قرار گرفته که توسط خيابان‌هاي تئوتوکوپولو، کريسپو، فيلوکتيتو و کريسوستومو احاطه شده است. اگرچه ساختمان‌هايي از اين نوع که به عصر بيزانس برگردند، در شهر بسيارند؛ اما حمام بيزانسي نه تنها خراب نشده است، بلکه تا امروز به صورت کاملا دست‌نخورده باقي‌ مانده است. در واقع يکي از نمونه‌هاي نادر حمام‌هاي بيزانسي در يونان است که به صورت سالم حفظ شده است. در طول اشغال ترکيه به يک مکان متروک تبديل نشد، فعال باقي ماند و به نام “حمام کوله کافه” شناخته مي‌شد (به نام منطقه‌اي که در آن قرار گرفته، ناميده مي‌شد). پس از هفت قرن استفاده‌ي بدون وقفه، فعاليت آن در سال 1940 متوقف شد و ديگر پذيراي مشتريان نبود.

 

 

 

 

 

 

 

 معماري حمام بيزانسي

 

حمام بيزانس تسالونيکي، مستطيل شکل است و شامل سه بخش کلي است که هر کدام به دو آپارتمان تقسيم مي‌شوند. بخش اول، قسمت سرد ساختمان (اتاقي که آب سرد وجود دارد) است و از آپارتمان‌ها بعنوان اتاق‌هاي رختکن استفاده مي‌شد. با گذشتن از دو درب باريک و کوچک، مي‌توان به بخش دوم وارد شد. بخش گرم شامل اتاق‌هايي با دماي متوسط است، جايي است که مقدمات رفتن به حمام آماده مي‌شد. بخش سوم يعني قسمت داغ ساختمان، حمام اصلي بود. در زير کف آپارتمان‌هاي فراخ آن، جهنم‌ حمام ( فضاي کوتاه زير کف اتاق که در زمستان هواي گرم در آن مي‌دميدند) قرار گرفته است؛ سرداب کم ارتفاع با ستون‌هايي که در آن هواي داغ به گردش در مي‌آيد تا کف را گرم کند.يکي از دو اتاق بخش گرم داراي يک گنبد کم ارتفاع است در حالي‌که ديگري توسط يک سقف نيم کره‌اي پوشانيده شده است. در سمت شمالي ساختمان، يک حوض وجود دارد و زير آن يک اجاق است که آب را گرم مي‌کند تا پس از آن با لوله‌هاي رسي به حمام منتقل شود.

 

 

 

 

نگاهی به حمام بیزانس یونان

 

 

 

سرگذشت حمام بيزانسي

 

در طول تاريخ طولاني خود، حمام بيزانس تسالونيکي با اضافه کردن ابزارها و تغييرات متعدد خراب شد. اوايل فقط زنان يا مردان در يک زمان مي‌توانستند از آن استفاده کنند، اما حين اشغال ترکيه با انسداد راهروهاي ارتباطي بين اتاق‌هاي سرسرا، اتاق گرم و اتاق داغ، هم مردان هم زنان قادر به استفاده از آن بودند. اخيرا يک سري کارهاي مرمت و تعمير آثار بيزانسي در حال انجام است تا اين آثار در بازديدهاي باستان شناسي و تاريخي مورد توجه بازديدکنندگان قرار گيرند. حمام بيزانسي نيز از اين موضوع مستثني نيست و در حال مرمت و بازسازي است.حمام‌هاي عمومي تا اواخر قرون وسطي به کار خود ادامه دادند، بعد از آن حمام‌هاي عمومي بزرگ به حمام‌هاي خصوصي کوچک براي افراد سرشناس تغيير کاربري دادند. در قرن يازدهم، سنت حمام‌ها و حمام رفتن احيا شد و حمام‌هاي محله تاسيس شدند و حمام‌هاي خصوصي براي افراد سرشناس داير شد و حتي حمام‌هاي خانقاهي نيز مشتري‌هاي خاص خود را پيدا کردند. حمام بيزانسي در تسالونيکي نيز به اين صورت ساخته شد و مردم از آن استفاده مي‌کردند. در حاليکه امروزه اين تنها حمام باقي‌مانده‌ي بيزانسي در تسالونيکي است، در طول دوران بيزانس تعداد بسيار زيادي حمام وجود داشت. در دوران عثماني، به عنوان کوله حمام شناخته مي‌شد و مجاور مسجد و قبرستان مسلمان‌ها بود. آب انبار نزديک در ابتدا هشت گنبد و سه رديف ستون داشت.همانطور که تا سال 1940 همچنان به کار خود ادامه داد، طي قرن‌ها کاربري آن به طور قابل ملاحظه‌اي تغيير يافت تا آداب و رسوم استحمام دوره‌هاي مختلف را در خود جاي دهد. در کل اگر بازديد از اين حمام تاريخي را در برنامه‌ي سفر خود قرار دهيد